espa

Image Alt
  /  Άρθρα   /  Βρεφικη Διατροφη   /  Πότε μπορούν να εισαχθούν στερεές τροφές στη διατροφή του βρέφους;
baby

Πότε μπορούν να εισαχθούν στερεές τροφές στη διατροφή του βρέφους;

Πότε μπορούν να εισαχθούν στερεές τροφές στη διατροφή του βρέφους; Ποιες τροφές πρέπει να προσφέρονται κατά την έναρξη του απογαλακτισμού;

Αδιαμφισβήτητα, η διατροφή των νεογνών, των βρεφών αλλά και γενικότερα των παιδιών είναι ένα θέμα που απασχολεί ιδιαίτερα τις νέες μητέρες, ενώ ταυτόχρονα αποτελεί σημαντικό ζήτημα της σύγχρονης Δημόσιας Υγείας, καθώς η υιοθέτηση σωστών διατροφικών συνηθειών από τη βρεφική ακόμη ηλικία, φαίνεται ότι λειτουργεί προστατευτικά ως προς την εμφάνιση διαφόρων ασθενειών στη μετέπειτα ζωή.
Σύμφωνα με την Παγκόσμια Στρατηγική για τη Διατροφή του Βρέφους και του Μικρού Παιδιού (2003) του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (Π.Ο.Υ) που βρίσκεται σε ισχύ,

τα βρέφη πρέπει να θηλάζουν αποκλειστικά για τους πρώτους 6 μήνες της ζωής τους, ώστε να έχουν την ιδανική αύξηση, ανάπτυξη και υγεία. Μετά την περίοδο αυτή, και προκειμένου να καλυφθούν οι αυξανόμενες διατροφικές τους ανάγκες, τα βρέφη θα πρέπει να λαμβάνουν ασφαλή και επαρκή συμπληρωματική τροφή, ενώ παράλληλα συνεχίζουν τον μητρικό θηλασμό έως τα δύο χρόνια της ζωής ή και περισσότερο.

Η μετάβαση από τον αποκλειστικό μητρικό θηλασμό (ή/και τη σίτιση με τροποποιημένο γάλα 1ης βρεφικής ηλικίας, σε περιπτώσεις όπου ο μητρικός θηλασμός είναι ανέφικτο να εφαρμοστεί αποκλειστικά ή να συνεχιστεί) στη διατροφή που ακολουθεί η οικογένεια, τυπικά καλύπτει τη χρονική περίοδο από 6 μηνών έως 2 ετών. Ποια είναι ακριβώς, όμως, η κατάλληλη χρονική στιγμή για την εισαγωγή «συμπληρωματικής» διατροφής σε ένα βρέφος; Γενικά, η εισαγωγή στερεών τροφών συνιστάται να γίνεται στο 2ο εξάμηνο της ζωής, δηλαδή με τη συμπλήρωση των 6 μηνών ζωής, ενώ σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να γίνεται πριν τη συμπλήρωση των 4 μηνών ζωής. Η ακριβής χρονική στιγμή της έναρξης στερεών τροφών μπορεί να ποικίλει από βρέφος σε βρέφος, καθώς καθορίζεται σε μεγάλο βαθμό από τη νευροαναπτυξιακή ετοιμότητά του. Έτσι, με βάση ορισμένα «σημάδια» μπορούμε να αντιληφθούμε εάν το εκάστοτε βρέφος είναι «έτοιμο» και «ικανό» να διαχειριστεί την οποιαδήποτε μορφή προσφερόμενης στερεάς τροφής. Τα «σημάδια» αυτά είναι τα εξής:
1. Μπορεί να κάθεται, έστω με υποστήριξη.
2. Μπορεί να στηρίζει καλά το κεφάλι του σε καθιστή θέση.
3. Μπορεί να αναγνωρίζει το κουτάλι.
4. Δείχνει ενδιαφέρον για τις τροφές.
5. Ανοίγει το στόμα του όταν του προσφέρεται τροφή.
6. Δέχεται το κουτάλι χωρίς να το σπρώχνει προς τα έξω με τη γλώσσα (tongue thrust reflex).
7. Μπορεί να καταπίνει την τροφή χωρίς να πνίγεται.

baby

Αρχικά, συστήνεται η εισαγωγή μικρής ποσότητας συνδυασμού τροφών με σταδιακή αύξηση της ποικιλίας, ποσότητας και συχνότητας κατανάλωσης των τροφών, ακολουθώντας τα σημάδια πείνας και κορεσμού του βρέφους. Δεν υπάρχει καθορισμένη σειρά εισαγωγής των τροφίμων, δεδομένου ότι οι επιλεγόμενες τροφές ποικίλουν και συνήθως καθορίζονται από τις διατροφικές συνήθειες, τις πολιτισμικές και θρησκευτικές παραδόσεις της εκάστοτε κοινωνίας και οικογένειας, καθώς και από τη διαθεσιμότητα των τροφίμων. Ωστόσο, προτεινόμενες πρώτες τροφές κατά την έναρξη του σταδιακού απογαλακτισμού του βρέφους, ιδιαίτερα του αποκλειστικά θηλάζοντος, είναι οι τροφές που αποτελούν πλούσιες πηγές σιδήρου, όπως τα τρόφιμα ζωικής προέλευσης με υψηλή βιοδιαθεσιμότητα σιδήρου π.χ. κόκκινο και λευκό κρέας και ψάρι. Η προσφορά γευμάτων με υψηλή περιεκτικότητα και βιοδιαθεσιμότητα σιδήρου από τις πρώτες ακόμη ημέρες της εισαγωγής στερεών τροφών είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς τα αποθέματα σιδήρου του βρέφους αρχίζουν να εξαντλούνται μετά τον 6ο μήνα ζωής.
Η εισαγωγή των βασικών ομάδων τροφίμων καθώς επίσης και των κοινών αλλεργιογόνων, δεν χρειάζεται να καθυστερήσει όπως συχνά πιστεύεται ή προτείνεται στις νέες μητέρες, καθώς δεν υπάρχει σχετική επιστημονική τεκμηρίωση. Το ίδιο ισχύει και για τα τρόφιμα που περιέχουν γλουτένη (π.χ. σιτάρι, σίκαλη κ.α.). Έτσι, προσφέροντας ποικιλία γευμάτων και συνδυασμών, το βρέφος αποδέχεται σε σύντομο χρονικό διάστημα τα προσφερόμενα τρόφιμα και το διαιτολόγιό του αποκτά μεγάλη ποικιλία αυτών, συμπεριλαμβανομένων των προϊόντων αγελαδινού γάλακτος, αυγών, ψαριών, θαλασσινών καθώς και ίχνη ξηρών καρπών. Με αυτό τον τρόπο εξασφαλίζεται η πρόσληψη όλων των απαραίτητων θρεπτικών συστατικών, ενώ μεγιστοποιείται και η πιθανότητα αποδοχής των τροφίμων στη συνέχεια.

baby

Η κατανάλωση τροφίμων που περιέχουν πρόσθετη ζάχαρη και αλάτι θα πρέπει να αποφεύγεται κατά τον 1ο χρόνο της ζωής, καθώς επίσης και το μέλι το οποίο μπορεί να περιέχει σπόρους του μικροβίου Clostridium botulinum. Το συγκεκριμένο μικρόβιο μπορεί να προκαλέσει στα βρέφη μια ασθένεια που ονομάζεται αλλαντίαση, καθώς το ανοσοποιητικό τους σύστημα δεν έχει ακόμη ωριμάσει επαρκώς ώστε να εμποδίσει τη δράση του. Αντίθετα, η επαναλαμβανόμενη προσφορά υγιεινών τροφίμων θα πρέπει να ενθαρρύνεται, μιας και είναι πιθανό να χρειαστεί έκθεση από 8 έως και 10 φορές, μέχρι το βρέφος να αποδεχθεί μια νέα γεύση.
Συστήνεται η κατανάλωση σπιτικών γευμάτων, τα οποία παρασκευάζονται σωστά, σε καθαρό περιβάλλον και με φρέσκα, υγιεινά υλικά, ενώ η προσφορά έτοιμων βρεφικών γευμάτων του εμπορίου συνιστάται να είναι περιστασιακή και μόνον εφόσον οι συνθήκες δεν επιτρέπουν την παρασκευή και κατανάλωση σπιτικών.
Η εισαγωγή των στερεών τροφών θα πρέπει να συνοδεύεται και από την προσφορά νερού, το οποίο δεν είναι απαραίτητο να βράζεται, εφόσον προέρχεται από ασφαλές δίκτυο ύδρευσης. Οι γονείς θα πρέπει να ενθαρρύνονται ώστε να προσφέρουν στο βρέφος νερό με ποτηράκι.
Τέλος, θα πρέπει να σημειωθεί ότι τα θηλάζοντα βρέφη συνεχίζουν τον κατ’ απαίτηση μητρικό θηλασμό (on demand), και ταυτόχρονα με την επαρκή πρόσληψη στερεών τροφών. Τα μη θηλάζοντα βρέφη μπορούν να καλύψουν τις ανάγκες τους συνήθως με 2 γεύματα τροποποιημένου γάλακτος 2ης βρεφικής ηλικίας, ενώ η αντικατάσταση άλλων στερεών γευμάτων της ημέρας με γάλα θα πρέπει να αποφεύγεται.
Όσον αφορά στον τρόπο χορήγησης των διαφόρων τροφίμων, ο πιο δημοφιλής στη χώρα μας είναι η πολτοποίησή τους, τουλάχιστον κατά τους πρώτους μήνες της εισαγωγής. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια «κερδίζει έδαφος» και η μέθοδος του «Καθοδηγούμενου από το Βρέφος Απογαλακτισμού» ή “Baby led Weaning”- BLW, όπου η προσφορά όλων των τροφίμων γίνεται με τη μορφή κομματιών, κατάλληλων για την εκάστοτε ηλικία, ώστε το βρέφος να σιτίζεται μόνο του. Οι ανωτέρω μέθοδοι, καθώς επίσης και τα πλεονεκτήματα και μειονεκτήματά τους θα αναλυθούν σε επόμενο άρθρο.
Εάν, λοιπόν, είσαι νέα μητέρα και έχει έρθει η ώρα να προσφέρεις γεύματα στερεάς τροφής στο μωρό σου, θυμήσου ότι:
• Δεν χρειάζεται άγχος και πίεση προς τα βρέφη, καθώς εκείνα μπορούν να μας καθοδηγήσουν με τη συμπεριφορά τους και να μας δείξουν την πείνα, τον κορεσμό και γενικότερα οποιαδήποτε ανάγκη τους.
• Χρειάζεται αρκετή υπομονή, επιμονή και διάθεση για συνεργασία με το βρέφος, καθώς πρόκειται για μια συνεχόμενη διαδικασία μάθησης.
• Όπως αναφέρθηκε και παραπάνω, το κλειδί είναι η επανειλημμένη έκθεση σε υγιεινά τρόφιμα, ώστε να επιτευχθεί τελικά η αποδοχή τους.
Καλή Αρχή!

ΜΕΓΕΘΟΣ Α- Α+